Borçlanma Araçları Nelerdir?

0
68
borclanma-araclari-nelerdir

Borçlanma Araçları Nelerdir?| Borçlanma araçları, gündelik ticaret ilişkileri içerisinde ya da profesyonel ticari ilişkiler içerisinde bireylerin birbirlerine olan borçlarının teminatını sağlayabilecek araçlardır. Bu araçlar, kimi zaman senetler şeklinde olabileceği gibi kimi zaman bonolar şeklinde de olabilmektedir. Kamu ve özel sektördeki piyasalardan borç almak üzerine kullanılan borçlanma araçları farklı para birimleri için rahatlıkla kullanılabilmektedir. Örneğin bu borçlanma araçlarını dilerseniz USD üzerinden, dilerseniz Türk Lirası üzerinden, dilerseniz ise Euro üzerinden kullanabilmektesiniz. Araçların işlem görme prosedürleri SPK adı verilen mevzuata göre belirlenmektedir. Bu mevzuatta herbir aracın neye göre şlem göreceği ve nasıl bir ticari ilişkiye zemin hazırlayacağı önceden belirtilmiştir. Yazının devamında, borçlanma araçlarının açıklamalı bir listesi yer almaktadır.

Özellikleri ile Borçlanma Araçları

Birbirinden farklı amaçlara hizmet eden ve farklı durumlarda farklı avantajlar sağlayarak kullanıcılara piyasalardan borç alma şansı tanıyan borçlanma araçları aşağıdaki gibidir.

Devlet İç Borçlanma Seneti

Devlet iç borçlanma seneti, hazine bonosu ve devlet tahvili olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.

  • Hazine Bonosu: Menkul kıymet borsası içerisinden alınan borçlarda özellikle kullanılması avantajlı olan ve devlet hazinesi tarafından çıkarılan devletiç borçlanma seneti çeşididir. Vadesi bir yıl sürelidir. Temel amaçlarından bir tanesi de kamunun ekonomik olarak ihtiyaç duyduğu borçlanmanın özel sektör aracılığı ile karşılanmasını sağlamaktır. Bonolar kendi içerisinde de ikiye ayrılmaktadır. Sabit kuponlu ya da değişken kuponlu olan bonolar, ihtiyaca göre kullanılabilmektedir.
  • Devlet Tahvili: Devlet tahvili de kamu tarafından çıkarılan ve vade süresi olarak bir yıldan daha uzun süreye sahip olan bir devlet iç borçlanma seneti çeşididir. Bu borçlanma seneti tamamen sabit getirili olması ile avantajlıdır. Alacaklı olan taraf satın alan kişi olmak ile beraber, satın alınan kamu kuruluşu borçlu olan taraf olarak konumlanmaktadır. Tahviller de kendi içerisinde iki çeşide ayrılmaktadır. Sabit kuponlu ya da değişken kuponlu olarak ayrılan devlet tahvillerinden amaca göre dileneni kullanılabilir. Borçlanma senetlerinin genel olarak en bilinen avantajı faiz kazancıdır. Uzun süre elde tutulursa faiz kazancı elde etmenizi sağlayabilen borçlanma senetleri diğer borçlanma araçlarına nazaran oldukça karlıdır. Tahvil ya da bonoların fiyatları değişkenlik gösterebilir. Özellikle kullanmak istediğiniz piyasa ve dönem koşullarına göre tahvil ya ad bononuzun değeri artabilir ya da azalabilir.

Özel Kesim Tahvil ve Bonoları:

Kamu tarafından çıkarılan ve devlet temelli olduğundan doalyı çok kişi tarafından daha güvenilir bulunan bono ve tahvillerin benzeri, özel kesim ya da özel sektör tarafından da piyasaya sürülmektedir. Özel sektör tarafından piyasaya sürülen tahvil ve bonolar devlet tahvil ve bonoları ile neredeyse aynı koşul ve avantajlara sahiptirler fakat genellikle devlet bonoları daha çok tercih edilmektedir. Devlet tahvilleri ve bonoları ile özel kesim tahvil bonolar arasında tek bir fark bulunmaktadır. Özel kesim tahvil ve bonolarda ihraç eden kesim özel bir kuruluştur.

Kira Sertifikası (SUKUK):

Sukukların en bilinen ve en avantajlı olarak görülen özelliği, hem devlet kurum ve kuruluşları tarafından hem de özel kuruluşlar tarafından ihraç edilebiliyor olmalarıdır. SUKUK ihraç eden kamu kuruluşu Hazine Müsteşarlığıdır. Sukuk, finansal sertifika anlamına gelmektedir. Bilindiği üzere İslami kurallara göre faiz ve benzeri işlemler haram olarak kabul edilmektedir. Dolayısıyla yaşamını İslami kurallara göre yaşamak isteyen pek çok kişi finans dünyasındaki işlerini hallederken bazı problemler yaşamaktadır. Sukuk, yani kira sertifikası, faiz işlemeyen ve bu sayede de faizsiz bir anlaşma sağlamak isteyenlerin tercih sebebi olan borçlanma araçlarından bir tanesidir. Finansal ürünlerin faizsiz olarak işleyenleri genel olarak görece yavaş işlemektedir. Kira sertifikası ya da SUKUK, diğer faizsiz finans ürünlerine göre daha hızlı işlemektedir ve kullanımı kolaydır. Kira sertifikası ya da SUKUK’un diğer ismi İslami Tahvil olarak bilinmektedir. Çünkü İslami kurallara göre uygunsuz olarak görülen faiz kalemini bu borçlanma aracı, içinde barındırmamaktadır. Kira sertifikası ya da SUKUK, faizsiz bono ismi ile de anılabilmektedir.

Finansman Bonosu:

Kimi zaman finansman kaynakları kısa vadeli olarak ihtiyaç duyulan borçlanma araçları olmaktadır. Finansman bonoları böyle durumlarda kullanılmak üzere genel olarak özel şirketler tarafından ihraç edilen bonolar olarak bilinmektedir. Finansman bonosunun ana para üzerine faiz getirisi de bulunmaktadır. Dolayısı ile kullanımı oldukça avantajlı olarak görülmektedir. Finansman bonoları iskonto esasına göre satışı yapılan borçlanma araçlarıdır.

Banka Bonosu:

Banka bonoları yine iskonto esasına bağlı olarak ihraç edilen borçlanma araçlarıdır. Bankalar tarafından ihraç edilen bonolar, Sermaye Piyasa Kurulu tarafından belirlenen menkul kıymetler olarak tanımlanabilmektedir. Bir yıldan daha az vadeye sahip olan borçlanma araçları arasında sayılan banka bonoları, bankaların ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak ihraç edilmektedir. Banka bonolarının temel amacı özel sektör aracılığı ile bankaların o dönem içerisinde ihtiyaç duydukları finansmanı elde etmesidir.

Gelir Ortaklığı Senetleri:

Kamu kuruluşları tarafından ihraç edilen borçlanma aracı çeşitleri olarak bilinen gelir ortaklığı senetleri, genel olarak Hazine Müsteşarlığına bağlı olarak yürütülür. Değişken faizli devlet tahvillerinin avantaj ve dezavantajlarının neredeyse birebir aynısına sahip olan bu senetler kamu alanlarının gelir ortaklığı için kullanılmaktadır. Bu kamu alanlarına köprüler, havaalanları, ya da devletin sahipliği altında olan diğer kamusal alanlar dahil olabilmektedir.

TCMB Likidite Senetleri:

Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından ihraç edilen borçlanma araçları arasında yerini alan bir diğer madde ise Likidite senetleridir. Bu borçlanma arası, piyasa içerisinde hali hazırda bulunan kıymetlerin düzenlenmesine yarar sağlamaktadır. Birincil piyasada işlem göremeyen likidite senetleri, kolaylıkla ikincil piyasada işlem görebilmektedir.

Bu Yazıda Nelerden Bahsettik?

Bu yazıda sizin için Türkiye’de bulunan borçlanma araçlarından en ünlü ve kullanılabilir olanları derleyerek size genel olarak finans sektörü ile ilgili bilgi vermeye çalıştık. En ünlü borçlanma araçları olan devlet bonosu, devlet tahvili, finansman bonosu, banka bonosu, gelir ortaklığı senetleri, özael kesim tahvil bonoları ve SUKUK hakkında ayrıntılı bilgi verdik. Tercihiniz ya da amacınıza göre hangi borçlanma aracını kullanmanın sizin için daha yararlı olacağı konusunda karar verebilmeniz için yazıda, borçlanma araçlarının özelliklerinden söz ettik. Farklı vade sürelerine sahip olan bonoların ve tahvillerin sürelerini özellikle belirttik. Ayrıca bono ve tahvillerin genel olarak ne işe yaradığı, bono ve tahvillerin prosedürel süreçlerde ne gibi özneleri gerektireceği gibi bilgileri de yazımızda verdik. Finans sektörü ile ilgili gerek bilgi verici gerek ise haber verici diğer yazılarımızı da kaçırmamak ve sürekli olarak son gelişmelerden haberdar olmak istiyorsanız internet sitemizi belli aralıklar ile ziyaret etmeyi unutmayınız.


CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here